Aan het woord

Naar een eigentijds afscheidsritueel

Hoe nemen we afscheid in coronatijden? Avansa regio Gent is partner in het project 'Naar een eigentijds afscheidsritueel', dat zoekt naar de betekenis en de praktijk van rituelen, rouw en afscheid nemen. We ondersteunen vormingsactiviteiten en begeleiden mee een proces waarin ‘ritueelbouwers’ een sjabloon ontwikkelen voor een actueel collectief afscheidsritueel. Vanaf het najaar kan dit sjabloon zijn concrete uitwerking krijgen in tal van gemeenschappen (vb. scholen, sportclubs, verenigingen, etc.). Eva Rousselle, educatief stafmedewerker cultuur & filosofie is voor Avansa regio Gent trekker van het project en vertelt over haar eerste bijeenkomst met de ‘ritueelbouwers’.

IMG 20210205 WA0002

“Tijdens de eerste bijeenkomst van de ritueelbouwers is het meteen duidelijk: het is zoeken voor mensen die in coronatijd afscheid moeten nemen van dierbaren. We horen vertellen over online afscheid met foto’s, teksten en een wandeling in kleine bubbel, maar ook over het gemis van vele vrienden en familie buiten die bubbel om de overledene te kunnen herdenken. We horen over afscheidsrituelen voor families in woonzorgcentra, maar ook dat het personeel - dat één van haar bewoners verloor - daarbij vaak over het hoofd wordt gezien. Dàt is nu precies de reden dat we met de ritueelbouwers werken aan een sjabloon voor een afscheidsritueel waar élke diverse gemeenschap een eigen invulling kan aan geven.

Een eerste concrete uitwerking vindt plaats tijdens het erfgoedweekend (24-25 april) in Roeselare. De groep ritueelbouwers is divers, met mensen die professioneel bezig zijn met afscheid, maar ook mensen die vanuit persoonlijke ervaringen of louter vanuit interesse in het thema zijn opgedaagd. De vormingen die Avansa plant (zie Avansa Mid- en Zuidwest) geven de groep inspiratie en handvaten om op weg te gaan. Uit de lezingen en gesprekken met en over Carla Rosseels, Herman De Dijn en Johan De Ruyck halen we een ruwe schets van wat het ritueel zou moeten omhelzen: symbolen gebruiken, verbinding maken, sfeer scheppen, het oude eren en loslaten en het nieuwe instappen. We praten en benoemen het belang van dat nieuwe in het ritueel; we willen met het ritueel een verandering met ook aandacht voor de toekomst installeren. Een deelnemer heeft het over een ‘vaarwelkom’.

De ideeën gonzen, de verbeelding wordt geprikkeld: we beschrijven hoe we voorwerpen, muziek en natuurelementen kunnen gebruiken, we tasten af, we bevragen elkaar. Ik kijk de groep rond, dankbaar en blij met dit proces dat we samen aan het afleggen zijn. We spreken open maar ook behoedzaam over dit universele thema dat tezelfdertijd zo persoonlijk en zo gedeeld aanvoelt. Nadenken over afscheid nemen, is stilstaan bij de betekenis van leven. Het zijn deze reflectiemomenten, gekoppeld aan concrete uitwerking en het samen vorm geven aan dit afscheidsritueel, die mij dierbaar zijn. Ik kijk er nu al naar uit hoe diverse gemeenschappen hiermee aan de slag zullen gaan.”

PRAKTISCH: Heb je interesse om ritueelbouwer te worden? Of ben je nieuwsgierig naar de concrete uitwerking van het gemeenschappelijk rouwritueel? Neem contact op met Eva Rousselle, eva.rousselle@vormingplus.be of 0468 32 94 46.

Blijf het verhaal volgen via Facebook en Instagram, onder de naam van ‘een eigentijds afscheidsritueel’.

In samenwerking met: Avansa Midden en Zuid West-Vlaanderen, Crematorium UITZICHT, De Brug vzw, Erfgoedcel TERF, FMDO.


Datum bericht ma 22 maart '21