Vier stemmen over de kracht van HerstelAcademie
Wat als een cursus niet alleen nieuwe inzichten oplevert, maar ook meer zelfvertrouwen, verbinding en hoop? Dat is precies waar de HerstelAcademie op inzet. In kleine groepen komen mensen samen om te leren over thema’s als hoop en positief denken, zelfzorg, omgaan met angst, depressie, psychosegevoeligheid, communicatie of veerkracht. De cursussen worden telkens begeleid door een duo: een ervaringswerker en een hulpverlener of vormingswerker.
Voor dit gesprek brachten we vier betrokkenen samen: Chris en Geert, beiden zowel deelnemers als ervaringswerker-trainers bij HerstelAcademie Gent. Lief, vormingswerker-trainer en partner vanuit Avansa regio Gent, en Freya, werkzaam bij Beschut Wonen IPSO en coördinator van HerstelAcademie Gent. Hun verhalen tonen hoe herstel niet alleen gaat over moeilijke periodes overwinnen, maar ook over opnieuw verbinding maken met jezelf en met anderen.
Chris: “Vier jaar geleden volgde ik mijn eerste cursus bij de HerstelAcademie. Ondertussen heb ik er al meerdere gevolgd. Twee jaar geleden begon ik een intensiever therapeutisch traject. In die periode groeide het idee om zelf trainer te worden. Ik volgde de trainersopleiding, gaf ondertussen al een eerste cursus in samenwerking met een hulpverlener-trainer, en heb er komend najaar twee op de planning staan.” Ook Geert vond via een omweg zijn weg naar de HerstelAcademie. Geert: “Zeven jaar geleden zat ik in een traject bij Mirabello (een centrum voor psychosociale revalidatie met vestigingen in Gent en Oudenaarde, nvdr.) Een psycholoog vroeg me toen of ik voor de HerstelAcademie mee een cursus wilde geven als ervaringsdeskundige. Ik volgde de trainersopleiding en zo ben ik er verder in gerold. Vandaag geef ik niet alleen cursussen, maar ondersteun ik ook andere trainers en werk ik mee aan de organisatie achter de schermen.”
Wat hen beiden in eerste instantie sterk aantrok, is dat HerstelAcademie iets biedt wat ze na hun therapietraject misten.
Geert: “Toen mijn traject afgelopen was, kwam ik plots weer in de gewone wereld terecht. Ik miste het contact met mensen die begrijpen wat het betekent om kwetsbaar te zijn. HerstelAcademie heeft dat gat voor mij opgevuld.”
Chris: “In therapie leerde ik opnieuw vertrouwen en hoop vinden. Binnen HerstelAcademie ontmoet je mensen die misschien niet hetzelfde hebben meegemaakt, maar wel begrijpen wat het betekent om te worstelen. Iedereen draagt een ander rugzakje mee, maar er is veel herkenning en steun.”
Meer dan een cursus
Hoewel HerstelAcademie werkt rond vorming, gaat het over meer dan kennis overdragen.
Lief: “Veel thema’s zouden evengoed in een Avansa-programma kunnen staan. Maar bij een cursus van HerstelAcademie is er, nog meer dan bij Avansa, aandacht voor het proces. Het gaat niet alleen over de inhoud van een cursus, maar ook over hoe mensen samen leren. Kunnen we luisteren naar elkaar? Kunnen we verschillen respecteren? Dat is minstens even belangrijk.”
Die aanpak sluit aan bij wat HerstelAcademie zelf terugziet in evaluaties van deelnemers. Mensen geven niet alleen aan dat ze iets hebben bijgeleerd, maar ook dat ze zich sterker voelen in hun dagelijks leven. Zo blijkt dat deelnemers vooral groeien op zes domeinen: autonomie, competentie, verbondenheid, zingeving, emotionele stabiliteit en een positiever zelfbeeld. Mensen ervaren meer regie over hun leven, voelen zich minder alleen en krijgen opnieuw vertrouwen in hun eigen mogelijkheden.
Freya: “We zetten onze expertise bescheiden in. We vertrekken vanuit het idee dat iedereen zijn eigen expertise heeft. Deelnemers kiezen zelf wat ze meenemen uit een cursus. Niemand zegt hier: ‘Ik weet wat goed is voor jou.’”
Dat gevoel van autonomie blijkt ook voor Chris belangrijk.
Chris: “Wat ik mooi vind, is dat mensen zelf de regie houden. Je krijgt inzichten aangereikt, maar jij beslist wat je ermee doet. Dat maakt een groot verschil.”
Een plek voor iedereen
Een opvallend kenmerk van HerstelAcademie is dat het aanbod openstaat voor een breed publiek.
Freya: “Soms denken mensen dat we er enkel zijn voor wie ernstige psychische problemen heeft. Dat klopt niet. We richten ons op iedereen die wil bijleren rond psychische veerkracht en herstel. We spelen een rol in preventie, vroege interventie, herstel en hervalpreventie.”
Volgens Chris is kwetsbaarheid bovendien iets universeels.
Chris: “Iedereen maakt periodes mee waarin het moeilijk gaat. Een verlieservaring, een relatiebreuk, stress, een ziekte in de familie, een ontslag… Je hoeft geen diagnose te hebben om nood te hebben aan meer veerkracht.” Die openheid zorgt voor bijzondere ontmoetingen.
Geert: “In een cursus over depressie hadden we ooit een volledig gezin. Mama had een depressie, maar ook papa en de dochters wilden begrijpen wat er gebeurde. Dat was een enorme verrijking voor iedereen.”
Lief: “Soms ontmoet je mensen van wie je denkt dat alles goed gaat. Maar wanneer je echt luistert, ontdek je dat ook zij moeilijke ervaringen meedragen. Dat zorgt voor herkenning en wederzijds begrip.”
Volgens Freya schuilt precies daarin de kracht van de groepen.
Freya: “Mensen inspireren elkaar doordat ze verschillend zijn. De ene staat al wat verder in zijn herstelproces, de andere zet nog maar de eerste stappen. Daardoor ontstaat hoop.”
Verbinden, verstaan, veiligstellen en versterken
Dat gevoel van hoop ontstaat niet toevallig. HerstelAcademie werkt vanuit vier eenvoudige principes: verbinden, verstaan, veiligstellen en versterken. Ze laten zich daarbij inspireren door de methodiek Steunend Relationeel Handelen van het Nederlandse Trimbos Instituut. Die kernhandelingen van herstelondersteunende zorg vormen de basis van elke cursus. Verbinden betekent tijd nemen voor echte ontmoeting. Daarom bellen trainers de deelnemers vaak vooraf op en werken ze in kleine groepen. Verstaan gaat over luisteren zonder oordeel en proberen te begrijpen wat iemand nodig heeft. Veiligstellen betekent zorgen voor een omgeving waarin mensen zich veilig voelen om te leren en ervaringen te delen. Versterken ten slotte betekent vertrekken vanuit krachten, talenten en mogelijkheden in plaats van vanuit problemen.
Freya: “We proberen mensen niet te definiëren door wat moeilijk loopt. We kijken vooral naar wat hen helpt, wat hen energie geeft en welke stappen mogelijk zijn.” Dat veilige kader krijgt heel concreet vorm.
Geert: “Tijdens de eerste sessie maken we duidelijke afspraken. Alles wat gedeeld wordt, blijft binnen de groep.”
Chris: “We vragen ook aan deelnemers wat zij nodig hebben om zich veilig te voelen. Voor de ene is dat dicht bij de deur zitten, voor de andere misschien een extra kennismakingsgesprek vooraf.”
Freya: “En soms betekent dat ook grenzen stellen. Als iemand voortdurend het woord neemt of anderen niet respectvol behandelt, moeten we daar iets mee doen. Dat vinden we niet altijd gemakkelijk. We zijn vaak beter in het begrijpen van mensen, dan in het begrenzen van mensen. Maar veiligheid voor de groep komt altijd op de eerste plaats.”
Groeien door ontmoeting
Wat de trainers misschien nog het meest motiveert, is zien hoe mensen veranderen.
Geert: “Ik geef drie cursussen per jaar. Soms zie je deelnemers terugkeren. Dan merk je hoe iemand gegroeid is. Mensen die in het begin nauwelijks levensvreugde uitstralen, zie je een paar maanden later lachen, initiatief nemen en opnieuw plannen maken. Dat zijn prachtige momenten.”
Soms gebeurt die groei zelfs binnen één cursus.
Geert: “Onlangs hadden we een groep waarin tijdens de eerste sessie nauwelijks verbinding was. Het waren allemaal eilandjes. Tegen de derde bijeenkomst was het een echte groep geworden. Dat was bijzonder om te zien.”
Lief: “Jullie creëren natuurlijk ook een veilig kader. Daarna beslissen mensen zelf hoeveel ze willen delen.”
Geert: “Dat klopt. Uiteindelijk zijn het de deelnemers die die stap zetten.”
Die verbondenheid blijkt ook uit onderzoek naar herstel. Mensen voelen zich sterker wanneer ze zich gezien, gehoord en erkend weten. De ervaring dat je niet alleen bent, helpt isolement doorbreken en werkt motiverend om nieuwe stappen te zetten.
Ik zeg soms iets wat mensen doet schrikken: ik ben dankbaar voor mijn depressie
Herstel als bron van hoop
Geert: “Ik zeg soms iets wat mensen doet schrikken: ik ben dankbaar voor mijn depressie. Die heeft mij zachter gemaakt als mens. Vroeger dacht ik veel meer in zwart-wit. Vandaag zie ik meer nuance. En zelfs wanneer ik het moeilijk heb, weet ik dat er altijd ergens een lichtpuntje blijft bestaan.”
Ook Chris kijkt anders naar de moeilijke periodes in haar leven.
Chris: “Twee jaar geleden kwam ik op een punt waarop ik voelde dat het niet meer ging. Ik koos ervoor om intensief aan mezelf te werken. Nu ben ik daar dankbaar voor. Ik kijk met andere ogen naar mijn leven en heb vertrouwen in de toekomst.”
Vandaag zetten beiden hun ervaringen in om anderen te ondersteunen.
Chris: “HerstelAcademie geeft mij een netwerk, een zinvolle bezigheid en de kans om zaadjes te planten. Om mensen hoop te geven en hen aan te moedigen zelf de regie over hun leven op te nemen.”
Laagdrempeligheid als bewuste keuze
HerstelAcademie probeert zoveel mogelijk drempels weg te nemen. Dat gaat niet alleen over een betaalbare deelnameprijs, maar ook over locaties, communicatie en toegankelijkheid. Cursussen vinden vaak plaats in samenwerking met partnerorganisaties zoals wijkgezondheidscentra en lokale dienstencentra. Zij bieden niet alleen een lokaal aan, maar helpen ook mee cursussen op maat maken en zorgen voor de bekendmaking bij hun publiek. Er gaan ook sessies door in buurthuizen, bibliotheken en andere vertrouwde plekken.
Geert: “We organiseren onze cursussen vaak op plekken waar mensen al komen. Dat verlaagt de drempel enorm.”
Chris: “Het eerste wat mij opviel toen ik deelnemer werd, was hoe betaalbaar de cursussen zijn. Veel vormingen rond persoonlijke groei zijn voor veel mensen gewoon niet haalbaar.”
Volgens Freya is die toegankelijkheid een bewuste keuze.
Freya: “We willen een gastvrije omgeving creëren. Niet door gespecialiseerd te zijn in elke mogelijke doelgroep, maar door mensen te benaderen met een open houding en nieuwsgierigheid. We proberen altijd eerst de persoon te zien. Geïnteresseerden kunnen vooraf contact opnemen met een trainer of onthaalmedewerker om vragen te stellen of te bekijken of een cursus bij hen past.”
Samen sterker
HerstelAcademie zelf is een samenwerking tussen ervaringswerkers, hulpverleners, vormingswerkers en organisaties uit welzijn, gezondheid, cultuur en onderwijs. Ook Avansa regio Gent is een belangrijke partner.
Freya: “Avansa brengt expertise uit het vormingswerk binnen. Jullie helpen ons nadenken over methodieken, begeleiden intervisies en bereiken een publiek dat we anders minder gemakkelijk zouden aanspreken.”
Lief: “Dat is ook wat ons aanspreekt. We delen hetzelfde geloof in de kracht van leren, ontmoeting en persoonlijke groei.”
Opnieuw auteur worden van je eigen verhaal
Wanneer het gesprek ten einde loopt, keren de deelnemers steeds terug naar hetzelfde woord: hoop. Niet de hoop dat problemen verdwijnen, maar de hoop dat je opnieuw mogelijkheden ziet. Dat je ontdekt dat je meer bent dan je kwetsbaarheid. Dat je weer verbinding vindt met anderen en met jezelf.
Of zoals Chris het samenvat: “HerstelAcademie geeft mensen hoop. Niet omdat iemand anders zegt wat ze moeten doen, maar omdat ze ontdekken dat ze zelf opnieuw richting kunnen geven aan hun leven.”
En misschien is dat wel de mooiste definitie van herstel: opnieuw auteur worden van je eigen verhaal.
